SERVISCH-NEDERLANDSE SAMENWERKING SUCCESVOL

Wist u dat Mercurius Shipping Group (www.mercurius-group.nl) afgelopen maand een hightech schip heeft opgeleverd in het Servische Zrenjanin, dat binnenkort de Antwerpse haven binnenvaart? De Nederlandse ambassadeur in Servië, Ron van Dartel, was afgelopen vrijdag 28 augustus, aanwezig bij de doop van het schip in Sremski Karlovci. Mercurius Schippng Group is van plan om nog drie soortgelijke schepen in Servië te bouwen. Een beter voorbeeld van een succesvolle Servisch-Nederlandse samenwerking is er denk ik niet!

Het Nederlandse bedrijf Mercurius Shipping Group doet sinds 2007 zaken met het Servische Begej. Alle schepen die het Nederlandse bedrijf in Servië bouwt voldoen aan de hoogste technologische standaarden. De scheepvaartmaatschappij Begej is dankzij haar Nederlandse partner nu al een modern bedrijf van 235 werknemers. Volgens de CEO, Robert Jan Zimmerman, heeft de economische crisis Nederlandse investeringen in de maritieme business in Servië niet benadeeld. In tegendeel, er zal nog meer geïnvesteerd worden in de regio. Mercurius Shipping Groep is van plan eigen diensten zelfs uit te breiden. Logistiek, consulting en setting-up franchise systeem staan reeds op de agenda.

Binnenkort een interview met Robert Jan Zimmerman in mijn nieuwsbrief. Blijf hem dus lezen…

Nearsourcing naar de Balkan: waarom moeilijk doen als het makkelijk kan?

' Na de outsourcingprojecten in Azië is het uitbesteden van IT-klussen aan landen in de Balkan de nieuwe trend. De voordelen zijn legio: minder culturele verschillen, betere communicatie en kortere lijnen. IT-dienstverlener HintTech, die zelf nearsourced in de Balkan, geeft tips over het ‘hoe en waarom’ van ondernemen in de Balkan.'

Lees hieronder de ervaringen van HintTech in de Balkan.

Waarom moet je er heen en hoe zorg je dat het succesvol wordt?

10 VRAGEN AAN BART OMLO

Op 8 oktober a.s. zal Bart Omlo, manager Engineering van HintTech, een korte presentatie geven over het ondernemen in Servië bij de Kamer van Koophanden Rotterdam. De komende bijeenkomst Westelijke Balkan was voor mij aanleiding Bart een aantal vragen te stellen over zijn ervaringen in de regio.

Wat doet HintTech?
HintTech is een innovatief ICT bedrijf met vestigingen in Nederland, Verenigde Staten en Servië. Het bedrijf richt zich op uitwerking van goede ideeën, werkt uitsluitend met innovatieve en bewezen technologieën en is specialist op het gebied van Java, .NET, Tridion en Hippo. HintTech houdt zich voornamelijk met twee dingen bezig: E-business en IT-projecten. E-business houdt in de ontwikkeling van complexe en omvangrijke websites van grote organisaties zoals bijvoorbeeld ING, KLM en de Tweede Kamer. IT-projecten zijn gericht op het ontwikkelen van softwarepakketten op maat.

Wie zijn jullie klanten?
Onze klanten zijn de overheden en het Nederlandse bedrijfsleven. We hebben bijvoorbeeld de website van de Tweede Kamer ontwikkeld. Hiervoor hebben we de achterkant van de hele site, het Intranet en Internet gebouwd. Voor Shell hebben wij, voor een wereldwijd netwerk, het softwarepakket geschreven.

Waarin onderscheidt HintTech zich van andere ICT bedrijven?
We richten ons op inhoud en innovatie en wij zijn relatief klein. We beschikken over technisch hoogwaardig, flexibel ingesteld en betrokken personeel, zowel hier in Nederland als in Servië. Wij zien beide vestigingen als één bedrijf, dat gezamenlijk onder het platform van HintTech Development Center (HDC) de beste resultaten voor haar klanten wil realiseren. We zijn namelijk geen typisch ICT bedrijf dat aan outsourcing doet om slechts een kostenbesparing te realiseren. Bij ons staat kwaliteit, innovatie en goede samenwerking tussen Nederlandse en Servische ICT deskundigen voorop!

Waarom hebben jullie destijds voor Servië gekozen?
Dejan Curcic, onze partner in Novi Sad, heeft destijds een opdracht voor NUON uitgevoerd. Hij wilde de Nederlandse markt op en wilde samenwerkingsverbanden aangaan met een niet al te groot Nederlands bedrijf, met een platte organisatiestructuur. Hij was op zoek naar dezelfde mentaliteit die hier bij HintTech heerst: samen aanvallen en aanpakken, samen als club iets bereiken! Aangezien Hinttech dezelfde ideeën had, lag het sluiten van een partnerschap voor de hand. Het openen van een office in Novi Sad is daar het resultaat van.

Wat is jullie als eerste opgevallen in Servië?
Ons valt de professionaliteit van de ICT mensen op. Ze spreken goed Engels, zijn zeer loyaal en tonen kennis van dezelfde technologieën die wij in Nederland kennen. Ze zijn vooruitstrevend en willen in eigen land verder groeien. Behoefte om naar Nederland te verhuizen is er niet. Er is eerder sprake van een tegenovergestelde beweging: de Servische ICT Diaspora keert terug, rijk aan kennis en internationale ervaring, hetgeen het land ten
goede komt.

Waar zijn de Serviërs volgens jou minder goed in?
Serviërs zijn generalisten. Ze hebben een goede algemene ontwikkeling, brede kennis en ze hebben alles al een keer gezien of gedaan. Daar word je een senior ICT-er omdat je over een brede blik beschikt, in Nederland daarentegen, omdat je meer focus hebt.
In Nederland worden vragen gesteld voordat er fouten worden gemaakt. Serviërs willen problemen zelf oplossen, ze hebben hoge verwachtingen van zichzelf. Ze tonen een wat meer introverte houding t.o.v. Nederlanders, die zeer extravert uit de hoek kunnen komen.
Lange termijn denken is aan Serviërs niet besteed, hetgeen begrijpelijk is gezien de recente ontwikkelingen in het land. Vandaag is wat telt.

Wat is de kern van goed ondernemen in Servië?
HintTech wil zich als één bedrijf profileren. Dan pas haal je er uit wat er in zit! Dat willen de Serviërs ook. Met alle medewerkers, of het nu om Nederlands of Servisch personeel gaat, wordt een personeelsontwikkelingsplan (POPs) besproken. De Serviërs komen hier naartoe om opleidingen te volgen en Nederlanders gaan naar Servië om nieuwe ontwikkelingen toe te lichten, met elkaar te sparren om tot nieuwe ideeën te komen. Zo creëren wij specialisten in één bedrijf, waar wij met zijn allen met plezier werken. Grenzeloos ondernemen en investeren in persoonlijke ontwikkeling van al onze medewerkers levert kwaliteit op! Ook duurzame samenwerkingsverbanden vormen een aanwinst voor het hele team!

Wat denk je dat Servië aantrekkelijk maakt voor Nederlandse ondernemers?
ICT- outsourcing zal in de komende jaren steeds aantrekkelijker worden. Servië trekt enorm veel aandacht want het land biedt hoogwaardig ICT personeel en ligt op 2 uur vliegen hier vandaan. In het geval dat Servië lid wordt van de EU, verwacht ik een stijgende toestroom van ICT specialisten uit Servië, die voor een aantal maanden in Nederland zullen worden gedetacheerd. Een freelance ICT markt zal op gang komen!

Waar liggen de prioriteiten voor HintTech in de komende jaren?
We zullen gezamenlijk met ons Servisch ICT personeel een goede prijs-kwaliteitverhouding aan onze klanten willen blijven leveren! Aangezien ons bedrijf groeit, is een nieuw pand in Novi Sad bittere noodzaak geworden.

Wat zijn je aanbevelingen aan de Nederlandse ondernemers?
Neem een goede advocaat in de hand, vanwege de zeer ingewikkelde procedures. HintTech heeft daartoe bijvoorbeeld een bestaand bedrijf overgenomen, maar wilde conform de Nederlandse richtlijnen werken, formeler en uitgebreider in contracten zijn, dezelfde rechten en plichten vastleggen voor Nederlands en Servisch ICT - personeel.

In onroerend goed investeren in Servië is op dit moment zeer interessant en, buiten de hoofdstad Belgrado, nog betaalbaar. Over een aantal jaren is de verwachting dat de prijzen enorm gaan stijgen.

Investeer in de persoonlijke ontwikkeling van Serviërs. Dat levert kwaliteit op, en is een aanwinst voor het hele team!

10 VRAGEN AAN SRDJAN JOVANOVIC

Bedrijf: Banimex
Opgericht door: Srdjan Jovanovic
Actief in: Nederland, België, Duitsland, Engeland, Zwitserland, Verenigde Staten
Productiecentra in: Macedonië en Servië
Distributiecentra in: Servië, Macedonië, Nederland, Duitsland, Verenigde Staten
Actief in Nederland sinds: jaren 90-tig
Aantal medewerkers: 14 vaste krachten in verschillende landen, 360 ploegendienst medewerkers, 700-800 seizoenkrachten
Functie: Directeur

1. Wat doet Banimex?
Banimex is een producent en distributeur van vers fruit, bevroren fruit en hoogwaardige fruitpreparaten voor de voedingsmiddelenindustrie (vruchtenvullingen, geleien en jams). Al deze producten worden in Macedonië en Servië geproduceerd. Het bedrijf is in Macedonië opgericht. Tegenwoordig hebben wij vier vestigingen in vier verschillende landen: Macedonië, Servië, Duitsland en Nederland. Binnenkort gaan wij een vestiging openen in Verenigde Staten, waar wij ons product PURE willen introduceren. We zijn nog geen merk, maar met PURE willen wij dat juist worden!

2. Wie zijn jullie klanten?
Onze klanten zijn B2B (Business to Business) afnemers zoals industrie en groothandel. Denk bijvoorbeeld aan de industriële bakkerijen, yoghurtproducerende bedrijven zoals Danone en het Duitse Muller en grote ketens zoals Jumbo Supermarkten, Super de Boer en het Duitse concern Metro. Anderzijds krijgen wij steeds meer opdrachten van B2C (Business to Customer) afnemers, zoals hotels en restaurants, waar uitsluitend met (dag)verse en pure producten wordt gewerkt. Precies waar wij om bekend staan!

3. Hoe is het idee ontstaan om van een lokaal, een groot internationaal bedrijf te maken?
Wij hebben vanaf het begin al aan internationale handel gedaan. In de jaren 90-tig wilden wij onze activiteiten verder uitbreiden, maar gezien de politieke situatie en embargo tegen landen van het voormalige Joegoslavië, bleken onze producten internationaal niet meer aantrekkelijk. Ons fruit was duurder geworden, veroorzaakt door de hoge prijzen van pesticiden die wij toen noodgedwongen moesten importeren. Toch hebben wij niet stil gezeten! We hebben in die tijd internationale contacten opgebouwd, door vaak op beurzen aanwezig te zijn. Daar kregen wij snel door wie de belangrijke spelers waren. En gelukkig konden wij dankzij de moderne communicatiemiddelen deze contacten ook onderhouden. We zijn onze mensen blijven opleiden in New Orleans (VS), zodat ze conform de laatste technologieën kunnen produceren. We hebben in die tijd ook veel grond gekocht in Bitola en vlakbij Skopje. Wij wisten toen dat in West - Europa een grote vraag naar kwaliteitsfruit bestond en dat wij moesten blijven investeren om aan deze vraag te kunnen voldoen. Alleen de tijd was nog niet rijp! Pas later zijn wij gaan leveren aan Hero en Danone (in Nederland) en Zentis en Muller (in Duitsland). Onze kersen, frambozen, bramen en pruimen zijn tegenwoordig niet meer weg te denken bij zowel de industriële bakkerijen als de grote yoghurtproducerende bedrijven! Nu leveren wij gemiddeld 7000 ton fruit aan onze afnemers en maken wij gemiddeld 6 mln. Euro omzet per jaar. Alles wijst erop dat die groei nog wel doorzet!

4. Was het moeilijk om uw plannen te realiseren?
Nee, want wij wisten dat wij kwaliteitsproducten konden produceren. Bijvoorbeeld onze oblacina kers (Oblacina is een dorp onder de berg Kopaonik in Servië) is een uniek en zeer hoogwaardig product, dat nergens anders in de wereld te verkrijgen is! Dat ligt voornamelijk aan een goed klimaat en zeer vruchtbare grond in deze regio! Het succes hangt ook helemaal af van de goedkope, maar goed getrainde arbeidskrachten. Aan de andere kant zijn onze marges in Nederland vele malen lager dan de marges van andere distributeurs. Wij betalen liever een goed inkomen aan onze arbeidskrachten in de regio. Dat vergroot de motivatie en schept vertrouwen!

5. Is dat ook de kern van goed ondernemen in Servië?
Ja, want wij kennen de mentaliteit van onze boeren in Macedonië en Servië, daar komen wij zelf vandaan. We krijgen zaken sneller gerealiseerd als wij de arbeidskrachten een goed inkomen bieden en als wij voortdurend blijven investeren in hun opleiding. Steeds meer jonge mensen zien in dat agrobusiness in Macedonië en Servië het toekomstperspectief biedt. Dit wordt door de praktijk en onze steeds grotere orders bevestigd! En wij weten ook dat door middel van een partnerschap af te sluiten met de lokale partijen, hogere inkomens worden gerealiseerd. Het koloniale handelen wordt niet meer geaccepteerd.

6. Wat denk je dat Servië aantrekkelijk maakt voor Nederlandse ondernemers?
Het juiste klimaat en de vruchtbare grond! Onze kersen en frambozen bevatten meer fructose (22-24% resp. 16-18%) dan soortgelijk fruit elders! Volgens een onderzoek door de Universiteit Wageningen zijn frambozen goed tegen borst- en prostaatkanker. Betere reclame kunnen wij ons niet wensen! Aan de andere kant is er nog genoeg grond te koop of te pachten, zowel in Macedonië als in Servië. Daar maken de buitenlandse investeerders onvoldoende gebruik van. Bij het fruitplukken blijft handenarbeid noodzakelijk, er komt geen machine aan te pas. Dat betekent dat arbeidskrachten in de EU-landen duurder zijn geworden en dat Macedonië en Servië nog steeds aantrekkelijk zijn voor buitenlandse investeerders, zolang ze nog geen lid zijn van de EU.

7. Welke knelpunten heb je gesignaleerd?
De boeren in Zuid- Servië en Macedonië spreken geen vreemde talen, hetgeen de communicatie bemoeilijkt. Ze zijn sociaal verzekerd, velen hebben al een huis in eigendom. Daarom kiezen ze liever voor een goed inkomen! Anderzijds is het ook niet gemakkelijk om standaarden te introduceren in dit gedeelte van Europa. We proberen deze traditie te doorbreken door onze mensen bij Muller (Duitsland) op te leiden. Daarna kunnen ze in de regio het productieproces in.

8. Waar liggen de kansen voor Banimex in de komende jaren?
We richten ons op de nieuwe afzetmarkten: Midden Oosten, Verenigde Staten en Japan. Daar valt nog veel te behalen!

9. Hoe komen jullie aan de nieuwe klanten?
We zijn altijd op beurzen aanwezig. Op de Anuga-beurs in Keulen vorig jaar hebben wij besloten om behalve aan de voedingsindustrie ook aan de groothandel te leveren. Dat heeft meteen resultaten opgeleverd! Wij waren uitgenodigd om ons product PURE op Food Show Fair in New York te introduceren. Gezien de grote interesse vanuit de groothandel aldaar hebben wij toen besloten om een vestiging in Florida te openen. Dit jaar gaat de distributie aldaar van start.

10. Wat zijn je aanbevelingen aan de Nederlandse ondernemers?
Ondernemers in Macedonië en Servië gaan voor partnerschap en keuren het koloniale handelen af!

Investeer in Macedonië en Servië als je biologisch wilt produceren! Het klimaat is uitstekend en de grond is zeer vruchtbaar! En, niet uit te sluiten, vele malen goedkoper!

Houdt er rekening mee dat andere producerende EU- landen minder aantrekkelijk worden. Hogere prijzen zijn het resultaat van het EU-lidmaatschap. Producenten en groothandelaars willen liever een hoogwaardig product dat geld oplevert! Ga investeren in Macedonië en Servië, voordat ze lid van de EU zijn geworden!

10 VRAGEN AAN GIJS DE ROOIJ

Bedrijf: Levi9
Opgericht door: Menno de Jong, Paul Mol en Bernhard van Oranje
Opgericht in: 2001
Actief in: Nederland, Duitsland, Frankrijk, België, Engeland
Ontwikkelcentra in: Servië, Oekrainë, Roemenië, Turkije
Actief in Servië sinds: 2001
Aantal medewerkers: in totaal circa 300 (waarvan 110 in Servië)
Functie: Directeur; verantwoordelijk voor partnerships, business development & acquisition

1. Waar komt de naam Levi9 vandaan?
De naam komt van Bernard van Oranje. Levy 9 is een komeet die neerkwam op de planeet Jupiter. De komeet werd op 24 maart 1993 ontdekt door Eugene Schoemaker, zijn vrouw Carolyn en de astronoom David Levy. Dit was de eerste botsing tussen twee hemellichamen die ooit rechtstreeks is waargenomen. Het effect van de inslag van de komeet op de atmosfeer van Jupiter was spectaculair. Dat effect willen wij met ons bedrijf ook realiseren!

2. Wat doet Levi9?
Levi 9 is een specialist in ontwikkeling en onderhoud van Customer Software Applications ‘op maat’. Er zijn talloze voorbeelden van applicaties te benoemen. Denk bijvoorbeeld aan een database of betalingssysteem achter de schermen van een travel site of Business Intelligence oplossingen, waarbij je data uit verschillende bronnen bundelt tot een informatiebron. Denk ook aan Mobile Advertising voor mobiele telefonie. Wat de klant vraagt, leveren wij.

3. Wie zijn jullie klanten?
Dat zijn Software Makers of System Integrators (zoals Ordina en Getronics) die over weinig ontwikkelaars beschikken of te veel werk krijgen. Ze besteden hun werk vervolgens uit aan ons. We ontwikkelen 'niche software' voor bijvoorbeeld gemeenten en ziekenhuizen of leveren 'software op maat' aan grote bedrijven en overheden. Anderzijds krijgen wij ook opdrachten van eind gebruikers, zoals ANWB, Politieacademie, Verzekeringen.

4. Hoe is het idee ontstaan om in Servië een Ontwikkelcentrum te openen?
We hadden bij onze vorige onderneming een aantal medewerkers in dienst in ons bedrijf in Amsterdam, dat van Servische afkomst was. Dat waren experts, helder in presentatie, direct en interactief! De toenmalige medewerker, Vladimir Gogoljev heeft daar een grote rol in gespeeld. Met zijn kennis van zaken en een goed netwerk in de regio, leek het ons een fantastische uitdaging om samen het succes van Levi9 verder uit te bouwen.

5. Was het moeilijk om uw plannen in Servië waar te maken?
Nee. Het meeste ging goed, want wij hadden al veel ervaring met hoe wij het moesten aanpakken. Het succes hangt helemaal af van de mensen die erachter zitten! Je denkt dat je het alleen kan, maar niets is minder waar. Zonder lokaal management en mede-eigendom lukt het je niet! Delen van succes geeft motivatie!

6. Is dat ook de kern van goed ondernemen in Servië?
Ja, zeker. Ons gezond verstand vertelde ons dat wij met de locale mensen zaken sneller gerealiseerd konden krijgen en dat wij van hun netwerk gebruik konden maken om goede ontwikkelaars aan te trekken. Dit werd door de praktijk bevestigd. Door een joint-venture aan te gaan met de lokale partners zijn wij er in geslaagd om enerzijds meer betrokkenheid en loyaliteit ten aanzien van ons bedrijf te creëren en anderzijds kostenbewustheid en resultaatgerichtheid te realiseren.

7. Wat denk je dat Servië aantrekkelijk maakt voor Nederlandse ondernemers?
De afstand tussen de klant en de ontwikkelaar is klein, het is maar 2 uur vliegen. De cultuurverschillen zijn minder groot in vergelijking met bijvoorbeeld India en de mentaliteit is Europees. Lonen zijn lager en skills zijn uitstekend, wat de prijs/kwaliteit verhouding heel interessant maakt! ICT mensen in Servië spreken goed Engels, wat de communicatie ten goede komt. De werkmentaliteit is goed, en persoonlijke interactie is leuk. Directheid en assertiviteit, tegengas kunnen geven en nee kunnen zeggen, zijn eigenschappen die ons bijzonder aanspreken. Jij weet wat je aan de mensen hebt! Zowel de wil om vooruit te komen en goede resultaten te realiseren als de enorme energie die deze mensen hebben, valt ons bijzonder op. Aan de andere kant is de administratieve last in vergelijking met andere landen lager, wat het mogelijk maakt om zaken sneller geregeld te krijgen.

8. Het kantoor is zeker flink gegroeid in de afgelopen jaren?
We zijn met 15 mensen begonnen en nu hebben wij al 110 ontwikkelaars in Servië op de loonlijst. Op dit moment is de groei beperkt tot 2 a 3 ontwikkelaars extra per maand. De reden is dat er meer concurrenten op de markt zijn gekomen, waaronder ook lokale bedrijven. Toch is Levi9 een bedrijf waar je niet omheen kan, iedereen kent ons. We sponsoren ook verschillende evenementen in de regio, hetgeen onze naamsbekendheid ten goede komt.

9. In welke valkuilen zijn jullie gestapt?
We zijn gestart met een kantoor in Novi Sad. Heel snel daarna hebben wij een kantoor in Belgrado geopend. Dat hadden wij niet moeten doen, want Belgrado is kosmopolitisch, vluchtiger en ten opzichte van Novi Sad veel duurder. We hebben er van geleerd om het niet meer in de hoofdsteden te zoeken, maar juist regionaal. Novi Sad is het Apeldoorn van Servië, mensen zijn veel rustiger en loyaler en, niet te vergeten, alles is aanzienlijk goedkoper. Ons kantoor in Belgrado hebben wij gesloten.

10. Wat zijn je aanbevelingen aan de Nederlandse ondernemers?
Denk niet dat je het alleen en zonder lokaal management kan, niets is minder waar. Zonder lokaal management en mede-eigendom lukt het je niet! Delen van succes geeft motivatie!

Kijk ook eens buiten de hoofdsteden in Oost Europa. In het Apeldoorn van Servië, niet in de hoofdstad! Mensen zijn daar rustiger, loyaler en investeren is aanzienlijk goedkoper!

Houdt rekening met ‘het korte termijn denken’ van Serviërs, resultaat van het verleden. Ze willen liever direct geld, dan aandelen in het bedrijf! Onderhandel zorgvuldig en leer elkaars cultuur kennen!